ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခြင်း- တရားလွှတ်တော်ရှေ့နေ Radhika Sainath ၏ လွတ်လပ်စွာပြောဆိုခွင့်နှင့် လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ဥပဒေလုပ်ငန်း

(နိုဝင်ဘာ 7, 2023) ပြီးခဲ့သောလတွင် နိုင်ငံနှစ်ခုကြား စစ်ပွဲများ ပြင်းထန်လာသဖြင့် အစ္စရေးနှင့် ပါလက်စတိုင်းတို့ထံမှ အလွန်စိတ်ပျက်စရာ သတင်းအချို့ကို ကမ္ဘာက မြင်တွေ့နေရသည်။ သို့သော်လည်း ကမ္ဘာ့ခေါင်းဆောင်အများစုက ဘေးကနေ ပဋိပက္ခကို စောင့်ကြည့်နေချိန်မှာ အိန္ဒိယ အမေရိကန် ထောက်ခံသူတဦးက ပါလက်စတိုင်း နိုင်ငံသားတွေရဲ့ အခွင့်အရေးကို ခုခံကာကွယ်ဖို့ ပြင်ဆင်နေပြီး အဲဒီကိစ္စတွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ ပြောဆို တိုက်ခိုက်ခံနေရသူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ပါလက်စတိုင်းတရားရေးဆိုင်ရာ အကြီးတန်းအမှုထမ်းရှေ့နေ Radhika Sainath သည် အောက်တိုဘာ ၇ ရက်က ဟားမတ်စ်တိုက်ခိုက်မှုအပြီး ပဋိပက္ခစတင်ဖြစ်ပွားချိန်မှစ၍ ဥပဒေရေးရာအကူအညီတောင်းခံမှုများ သိသိသာသာ တိုးလာခဲ့သည်။

“ရှေ့နေတွေ၊ ဆရာဝန်တွေ၊ ဂျာနယ်လစ်တွေ၊ ပါမောက္ခတွေ၊ ဆရာတွေ၊ ကျောင်းသားတွေနဲ့ အကျိုးအမြတ်မယူတဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေ၊ အစိုးရနဲ့ ကော်ပိုရိတ်လောကမှာရှိတဲ့ တခြားအလုပ်သမားတွေဆီက ဖုန်းခေါ်ဆိုမှု ၄၀၀ ကျော်ကို ကျွန်တော် လက်ခံရရှိခဲ့ပါတယ်။ ပါလက်စတိုင်းလွတ်လပ်ခွင့်အတွက် သို့မဟုတ် အစ္စရေးကို ဝေဖန်ပြောဆိုခြင်း သို့မဟုတ် အစ္စရေး၏လုပ်ရပ်နောက်ကွယ်တွင် လုံလုံလောက်လောက် မချီတက်ခြင်းတို့ကြောင့် ရာထူးမှထုတ်ပယ်ခြင်း၊ ဖျက်သိမ်းခြင်း၊ ဆင်ဆာဖြတ်ခြင်း၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ခြိမ်းခြောက်ခြင်းတို့ကို ခံခဲ့ရကြောင်း၊ သို့မဟုတ် အစ္စရေး၏ လုပ်ရပ်နောက်ကွယ်တွင် လုံလုံလောက်လောက် ချီတက်ခြင်းမပြုရ” ဟု တရားလွှတ်တော်ရှေ့နေက ထပ်လောင်းပြောဆိုခဲ့သည်၊ ဥပမာအားဖြင့်၊ ဥပဒေနှင့်ကျွန်ုပ်တို့သည်ပြည်နယ် 400 လုံးရှိတရားရေးဆိုင်ရာပံ့ပိုးကူညီမှုလိုအပ်သူများအားရှေ့နေများနှင့်အတူပေးဆောင်သည်။

ပါလက်စတိုင်းတရားဥပဒေ၏ အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည့် Radhika သည် ၎င်း၏ဘဝနောက်ဆုံး ရှစ်နှစ်တာကာလအတွင်း လွတ်လပ်စွာပြောဆိုခွင့်၊ ဆင်ဆာဖြတ်တောက်မှုနှင့် သပိတ်မှောက်ခွင့်ဆိုင်ရာ ဥပဒေရေးရာများကို အလေးအနက်ထား လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ “အမေရိကန်မှာ ပါလက်စတိုင်းအခွင့်အရေးအတွက် လှုပ်ရှားမှုတွေအတွက် ကျွန်တော်တို့ဟာ တရားဥပဒေကြောင်းအရ ခုခံကာကွယ်နေပါတယ်” ဟု အစောပိုင်းအင်တာဗျူးတစ်ခုတွင် တရားလွှတ်တော်ရှေ့နေက ရှင်းပြခဲ့ပြီး၊ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူတစ်ဦး သို့မဟုတ် မည်သူ့ကိုမဆို ဆင်ဆာဖြတ်တောက်ခြင်း သို့မဟုတ် အပြစ်ပေးခံရပါက သို့မဟုတ် ဥပဒေကြောင်းအရ မေးခွန်းထုတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ခြိမ်းခြောက်ခြင်းခံရပါက၊ ပါလက်စတိုင်းအခွင့်အရေးအတွက် သူတို့ရဲ့ထောက်ခံမှု၊ ပါလက်စတိုင်းဥပဒေက အဲဒီမှာရှိတယ်။ ငါတို့မှာ မင်းရဲ့ကျောရှိတယ်။ အဲဒါ ငါတို့လုပ်တယ်။”

မီးရှူးထမ်း

Radhika သည် ငယ်စဉ်ကတည်းက မှတ်သားဖွယ်ကောင်းသော ကျောင်းသားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ကယ်လီဖိုးနီးယားတက္ကသိုလ်၊ ဘာကလေဥပဒေကျောင်းနှင့် ကယ်လီဖိုးနီးယားတက္ကသိုလ်၊ San Diego တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ သူမ၏တရားရေးဆိုင်ရာလေ့လာမှုများမပြုလုပ်မီ၊ ထောက်ခံသူသည် အပ်ကုန်သည်များ၊ စက်မှုလုပ်ငန်းနှင့် အထည်အလိပ်အလုပ်သမားများသမဂ္ဂနှင့် သူမ၏အလုပ်အားဖြင့် အမေရိကန်နှင့် ကနေဒါတစ်ဝှမ်းရှိ အလုပ်သမားများကို စည်းရုံးရေးတွင် တက်ကြွစွာပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

Radhika သည် ခွဲခြားဆက်ဆံမှု၊ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများနှင့် အကျဉ်းထောင်အခြေအနေများကဲ့သို့သော ကိစ္စရပ်များကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းပေးသည့် နိုင်ငံသားနှင့် လူတန်းစားဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များတွင် တစ်ဦးချင်းနှင့် လူတန်းစားဆိုင်ရာ အရေးယူဆောင်ရွက်မှုများတွင် ဖောက်သည်များကို ကိုယ်စားပြုသည့် တရားဝင်ရှေ့နေတစ်ဦးဖြစ်သည်။ တရားလွှတ်တော်ရှေ့နေ၏ အလုပ်သည် ကယ်လီဖိုးနီးယား၏ အလေးစားဆုံးသော ပြည်သူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းတစ်ခုတွင် လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ပြည်နယ်နှင့် ဖက်ဒရယ် လူတန်းစားဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်အမျိုးမျိုးအပြင် အခြားသော ဖက်ဒရယ် နိုင်ငံသားအခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို အောင်မြင်စွာ ကိုင်တွယ်ခဲ့သည်။ “အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်း အထည်ချုပ်စက်ရုံတွေနဲ့ လော့စ်အိန်ဂျလိစ် အထည်ချုပ် ခရိုင်မှာ သမဂ္ဂ အလုပ်သမားတွေကို ဖွဲ့စည်းထားပြီး၊ ၂၀၀၀ မက္ကဆီကို ရွေးကောက်ပွဲမှာ ဌာနေတိုင်းရင်းသား ရွာသားတွေရဲ့ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုတွေကို စောင့်ကြည့်ပြီး အနောက်ဘက်ကမ်းမှာ နိုင်ငံတကာ သွေးစည်းညီညွတ်ရေး လှုပ်ရှားမှုအတွက် တစ်နှစ်လောက် စေတနာ့ဝန်ထမ်း လုပ်ခဲ့တာပါ” ဟု ထောက်ခံသူ မျှဝေသည်။

တရားမျှတမှုအတွက် တိုက်ပွဲဝင်ခြင်း။

ရှည်လျားပြီး ထင်ရှားကျော်ကြားသော အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းပြုပြီးနောက်၊ တရားလွှတ်တော်ရှေ့နေသည် ပါလက်စတိုင်းဥပဒေရေးရာသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ အဖွဲ့အစည်းတွင် ခက်ခဲသောကိစ္စများစွာကို ရင်ဆိုင်ရမည်ဟု အမြဲရှင်းနေသော်လည်း Radhika သည် ၎င်းတို့၏ဖောက်သည်အများစုမှာ ကျောင်းသားဖြစ်ကြောင်း သိလိုက်ရသောအခါတွင် Radhika သည် အတော်လေး အံ့သြသွားခဲ့သည်။ “ကျမတို့ဆီ လာလည်တဲ့လူတွေရဲ့ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းလောက်က ကျောင်းသားတွေ ပညာတော်သင်တွေပါ။ ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်မှု ဖြစ်စဉ်တွေကို မှတ်တမ်းပြုစုတယ်။ ထူးထူးဆန်းဆန်း။ 'ကျောင်းသားတွေပဲ ငါတို့ကို ဘာလို့ဆက်သွယ်နေကြတာလဲ' လို့ တရားလွှတ်တော်ရှေ့နေက ပြောပြီး “နောက်ဆုံးတော့ အတိုက်အခံတွေက အပြောင်းအလဲဖြစ်သွားတာကို သိလိုက်ရတယ်ထင်တယ်” ဟု ရှေ့နေက ထပ်လောင်းပြောသည်။ ဗီယက်နမ် စစ်ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှု၊ တောင်အာဖရိက အသားအရောင်ခွဲခြားမှု ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ ကောလိပ်ကျောင်းသားတွေက သူတို့ရဲ့ အစိုးရတွေကို တရားမျှတမှုအတွက် ပြုပြင်ပြောင်းလဲဖို့ တွန်းအားပေးနေခဲ့ကြတာပါ။ ဒါကြောင့်မို့လို့ ကျွန်တော်တို့ အလုပ်အများစုကို အာရုံစိုက်ထားပါတယ်။ 80 ခုနှစ်ကတည်းက ကျွန်ုပ်တို့သည် ဖိနှိပ်မှု ဖြစ်ရပ်ပေါင်း 2014 ကျော်ကို တုံ့ပြန်ခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားပါသည်။ အဲဒါ တကယ်ပဲ ရေခဲတောင်ရဲ့ အဖျားပဲ။”

Radhika ကဲ့သို့သော အမျိုးမျိုးသော မီဒီယာပလပ်ဖောင်းများတွင် မကြာခဏ မှတ်ချက်ပေးသည်။ MSNBC၊ Democracy Now!၊ Al Jazeera အင်္ဂလိပ်၊ အ New York Times ကို, အ Wall Street ဂျာနယ်, အ Washington Post၊ Jezebel၊ Politico, အ ကျေးရွာ Voice ကို, နှင့်အခြားသူများ။ သူမသည် စာပေကဲ့သို့သော စာပေများကို ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။ The Nation, Jacobinနှင့် စာပေဗဟို.

အစ္စရေးနှင့် ပါလက်စတိုင်းတို့ကြား စစ်ပွဲဖြစ်ပွားနေချိန်တွင် အသရေဖျက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးအဖွဲ့ချုပ်နှင့် Louis D. Brandeis Center for Human Rights Law Under Law မှ ကောလိပ်ဥက္ကဌ ၂၀၀ နီးပါးထံသို့ “ကျောင်းသားများ တရားမျှတမှုအတွက် ကျောင်းဝင်းအတွင်းရှိ ကျောင်းသားများ တရားမျှတမှုဆိုင်ရာ အခန်းများကို စုံစမ်းရန် တိုက်တွန်းကြောင်း မျှဝေခဲ့သည်။ ပါလက်စတိုင်းသည် အကြမ်းဖက်ဝါဒအား အထောက်အပံ့ပစ္စည်းများ ပံ့ပိုးပေးခြင်းအား ဆန့်ကျင်သည့် ပြည်ထောင်စုနှင့် ပြည်နယ်ဥပဒေများကို ချိုးဖောက်ခြင်းဖြစ်နိုင်ချေရှိသည်။” ကျောင်းသားများ၏ အခွင့်အရေးများကို အများအပြား ချိုးဖောက်ခြင်းဟု ခေါ်ဆိုရာတွင် “ပါလက်စတိုင်း တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများသည် ခြိမ်းခြောက်မှု လုံးဝမရှိဘဲ ပထမပြင်ဆင်ချက်ဖြင့် 200 ရာခိုင်နှုန်း အကာအကွယ်ပေးထားသည့် မိန့်ခွန်းတွင် ပါဝင်ခြင်းမှလွဲ၍ ဘာမှ မလုပ်ရသေးကြောင်း ထောက်ပြခဲ့သည်။ ဖက်ဒရယ်နှင့် ပြည်နယ်အစိုးရများသည် ADL ၏ တောင်းဆိုချက်များကို လိုက်နာပါက ပါလက်စတိုင်း တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများသည် စောင့်ကြည့်မှု၊ စိမ့်ဝင်မှုနှင့် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု တိုးမြင့်လာမည်ဖြစ်သည်။"

Radhika သည် 2015 Palestine Center နှစ်ပတ်လည်ညီလာခံတွင်။

“ပါလက်စတိုင်းအခွင့်အရေးအတွက် ထောက်ခံအားပေးမှုလောက်အထိတော့ ပင်လယ်ရေကြောင်းပြောင်းလဲမှုတစ်ခုလို့ ကျွန်တော်ထင်ပါတယ်” ဟု Radhika က “ပါလက်စတိုင်းအခွင့်အရေးအတွက် ပြောဆိုမှုကြောင့် အပြစ်ပေးခံရသော ပုံမှန်လူများစွာ ကျွန်ုပ်တို့တွင်ရှိသည်။ လယ်သမားများ၊ မိတ်ကပ်ပညာရှင်၊ ဂျာနယ်လစ်များ၊ စာရေးဆရာများ၊ ကုထုံးဆရာများ၊ ဆရာဝန်များနှင့် ပါလက်စတိုင်းတို့၏အခွင့်အရေးအတွက် ပြောဆိုမှုကြောင့် အလုပ်ထုတ်ခံရသည်ကို ကျွန်ုပ်တို့တွေ့ခဲ့ရသည်။ သူတို့သည် ၎င်းတို့၏ သူဌေးများနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း ခံရသည်။ တွစ်တာများကို ဖျက်ပစ်ရန် ပြောခဲ့သည်။ ဒါကြောင့် ရှေ့နေအချင်းချင်းကို ပြောပြချင်တာကတော့ မင်းမှာ ပါလက်စတိုင်းဖောက်သည်တွေ ဝင်လာရင်၊ ဒီအချိန်မှာ သူတို့က အပိုထောက်ပံ့မှုတွေ လိုအပ်နိုင်တယ်”

• Radhika Sainath ကို Follow လုပ်ပါ။ တွစ်တာ

ဒါ့အပြင်ဖတ်ရန်: Shreya Sharma- Rest The Case မှတဆင့် အိန္ဒိယတွင် အွန်လိုင်းတရားဝင်ဝင်ရောက်မှုကို ရှေ့ဆောင်လုပ်ဆောင်ခြင်း။

ဒါ့အပြင်ဖတ်ရန်: ခြောက်ကိုက်လုံး- ဒီဇိုင်နာ Gaurang Shah ၏ ဆာရီရက်ကန်းများသည် ခေတ်ပြိုင်ဝတ်စုံဖြင့် ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းစဉ်လာ၊